Hạnh Các Thánh


Ngày 18 tháng 8

THÁNH HÊLÊNA HOÀNG HẬU
(249-329)

Đọc lịch sử Giáo hội, chúng ta không thể không nhắc tới quí danh một vị Hoàng hậu, người đã cống hiến cho lịch sử nhân loại một vĩ nhân. Một vị anh quân tài ba lỗi lạc, đã từng xẻ núi lấp sông. Đồng thời người cũng hiến dâng cho Giáo hội Công giáo một tín hữu trung kiên, một cột trụ chống đỡ toà nhà Giáo hội đang bị sụp đổ, một người thợ lành nghề kiến thiết lại ngôi nhà vật chất của Giáo hội, một bàn tay sắt đá bảo vệ Giáo hội trước cơn bách hại dữ dội kéo dài hàng thế kỷ. Người đó không phải là ai xa lạ chính là Hoàng hậu Hêlêna, mẹ vua Constantinô, một vĩ nhân của nhân loại. Hoàng hậu Hêlêna sinh năm 249 tại Bithynia, trong một gia đình trung lưu. Bà kết bạn với võ quan chấp chính Constanciô Cholorô. Bà thường theo chồng đi công cán ở ngoại quốc. Qua năm 280 Costanciô Cholorô cùng với phu nhân sang công cán tại Đalmatia. Nơi đây bà Hêlêna, sinh hạ một nam tử, khôi ngô là Constantinô, người sau này sẽ làm cho đế quốc Rôma thêm hùng cường và Giáo hội Công giáo được vẻ vang. Nhưng sự đời lắm cảnh éo le. Lòng người đổi yêu thành ghét như trở bàn tay. Costanciô Cholorô vì ham sắc, đã phũ phàng bỏ rơi Hêlêna để kết bạn với nàng Thêôđôra, con dâu quan Macximinô.

Hêlêna âm thầm đau khổ, ngày đêm khóc thương cho số phận đen bạc. Nhưng Chúa nhân từ hằng bênh vực những người bị áp bức, và thưởng công bội hậu những ai can đảm chịu đựng những thử thách Chúa gởi cho. Cuối thu năm 306, Costanciô Cholorô ngã bệnh nặng qua đời. Constantinô được toàn thể đạo binh xứ Britania tôn lên làm chủ tướng. Vốn là một người con có hiếu, việc làm đầu tiên của Tân Hoàng đế là rước mẹ về ở cùng một lâu đài với mình tại Trêves. Bà Hêlêna cùng với con lo chỉnh đốn lại mọi việc trong nước, thu phục nhân tâm, tăng cường binh lực. Địa vị của Constantinô mỗi ngày một vững chắc. Là một tướng tài, thêm vào đó một trí thông minh khác thường, Constantinô đã biết lợi dụng tình hình rối ren ở Ý, do lòng dân căm phẫn chế độ độc tài khát máu của bạo chúa Maxenciô gây nên. Ông huy động toàn lực để chinh phục nước Ý. Vì nước ông là một nước nhỏ bé, nên lực lượng của ông không thấm vào đâu sánh với binh lực của đối phương. Nhưng ý Chúa nhiệm mầu muốn dùng một lực lượng yếu kém để thắng một sức mạnh hùng hậu, ngõ hầu cho mọi người nhìn nhận bày tay Thiên Chúa hiện diện nơi đó?

Cuộc xuất chinh bắt đầu. Khi đoàn hùng binh băng qua dẫy núi Alpes thì hoàng hôn bắt đầu bao phủ cả dẫy núi. Constantinô đóng quân tại núi. Từ đỉnh núi, ông quan sát địa thế địch quân. Lạ thay, ông nhìn thấy ở chân trời một hình Thánh giá vĩ đại. Hình Thánh giá đã ghi sâu vào tâm khảm ông một niềm tin sắt đá. Ông hoàn toàn tin tưởng vào cuộc chiến thắng sắp tới. Để cụ thể hóa niềm tin, Constantinô lệnh cho tướng sĩ phải vẽ trên thuẫn mộc tên Chúa Kitô. Chúa Kittô đã chúc lành cho sáng kiến của Constantinô: Người đã cho ông thắng trận vẻ vang. Từ đó Thánh giá được thừa nhận như một dấu hiệu đẹp đẽ và ý nghĩa nhất trong khắp đế quốc Rôma. Người ta ghi khắc Thánh giá trên các lâu đài, phù hiệu và tiền bạc. Thế là một kỷ nguyên mới đã bắt đầu.

Vinh quang của con cũng là vinh quang của mẹ. Bà Hêlêna cùng với con là Hoàng đế Constantinô khải hoàn vào thành Rôma. Từ nay bà cùng con cai trị cả đế quốc Rôma rộng lớn. Hêlêna được tôn phong làm Hoàng Thái Hậu. Bà có quyền xử dụng ngân khố đế quốc và điều khiển mọi việc trong đế quốc. Theo sử gia Êusêbiô, thì chính Hoàng đế Constantinô đã khuyên mẹ trở lại đạo. Bà Hêlêna đã nhờ con mà tìm thấy chân lý Phúc âm. Con người can đảm ấy một khi đã trở lại sẽ trở thành một tín đồ nhiệt thành với công việc tông đồ. Chính bà đã truyền xây cất nhiều thánh đường vĩ đại. Ngoài ra, bà cũng khuyên Hoàng đế Constantinô dùng thế lực của mình để mở mang đạo thánh Chúa, và dùng tiền bạc phong phú của đế quốc để xây dựng những đại giáo đường vĩ đại, chẳng hạn như Đại giáo đường thánh Phêrô đã được xây cất trên chính ngôi mộ vị thủ lãnh các tông đồ.

Không thoả mãn với những công việc xây cất vĩ đại, mặc dầu là những thánh đường đi nữa, vì dù sao, những công cuộc đó có vĩ đại mấy chăng nữa nó cũng tàng ẩn một sự phô trương bề ngoài, bà Hêlêna muốn sống một cuộc đời bác ái theo đúng tinh thần Phúc âm: bà cung cấp mọi nhu cầu cần thiết cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người nghèo khổ. Đối với các tội nhân, bà rất khoan hồng dễ dãi, bà giải phóng các tội nhân, ân xá các phạm nhân bị kết án tử hình, hồi hương những tù nhân lưu đầy, bênh đỡ người yếu đuối, nghiêm khắc với những người cậy quyền ỷ thế áp bức dân lành…

Qua năm 324, Hoàng đế Constantinô đưa quân chinh phạt Hoàng đế Đông phương là Liciniô vì tội sát hại người công giáo. Kỳ xuất quân này, lại một lần nữa đem lại chiến thắng vinh quang cho Hoàng đế Constantinô. Cuộc chiến thắng này đã cống hiến cho Hêlêna, những lãnh vực hoạt động bác ái và truyền giáo rộng rãi hơn nhiều.

Tuy nhiên, công cuộc vĩ đại nhất Chúa Quan phòng muốn giao phó cho Hêlêna thực hiện, để làm cho danh bà được sống mãi trong lịch sử Giáo hội có lẽ là công cuộc đào bới tìm kiếm Thánh giá Chúa Giêsu. Vốn là phụ nữ can đảm, ưa hoạt động, thích mạo hiểm, bà Hêlêna cùng với đoàn thám hiểm lên đường tiến thẳng về Đất Thánh để đào bới, tìm kiếm các di tích thánh. Bà đi qua Balkans, Chyprô, Tyrô và dừng lại Giêsusalem. Việc đầu tiên của bà là đi viếng các nơi thánh. Hêlêna xây cất hai đại giáo đường, một tại núi Cây Dầu và một ở Bêlem. Nhưng mục tiêu chính của cuộc hành hương này vẫn là việc tìm kiếm thánh giá Chúa Giêsu. Đến đây, chúng ta hãy nghe thánh Ambrôsiô tả lại cuộc tìm kiếm lịch sử này:

“Hêlêna khởi sự thăm viếng các nơi thánh. Bấy giờ Chúa Thánh Linh thôi thúc bà tìm kiếm Thánh giá Chúa Giêsu. Khi tới núi Sọ, bà nói: “Đây là bãi chiến trường, dấu hiệu chiến thắng ở đâu? Tôi mải miết tìm cho được ngọn cờ cứu rỗi mà tôi chưa tìm thấy”. Bà truyền đào bới chính nơi Chúa Giêsu đã chịu đóng đinh. Giữa đống đất đá hỗn độn, bà tìm thấy ba thánh giá bị lấp kín dưới làn đất. Một bầu khí nghi ngờ bao trùm tâm trí bà: “Có thể nào cuộc chiến thắng oanh liệt đến thế lại bị quên lãng như vậy?” Hêlêna bối rối, do dự như trăm ngàn người phục nữ khác. Được Chúa Thánh Linh soi sáng, bà nhớ có hai tên trộm cướp cùng bị đóng đinh với Chúa Giêsu. Hêlêna tìm thập giá nằm giữa. Nhưng rất có thể khi sụp đổ, trật tự ban đầu đã bị đảo lộn. Bà đọc lại Phúc âm, thấy kể thập giá Chúa Giêsu mang bản chữ ghi câu này: “Giêsu Nagiarét, Vua dân Do Thái”. Nhờ bảng hiệu đó, bà tìm thấy thánh giá cứu rỗi… Hêlêna liền quỳ gối thờ lạy Thánh giá Chúa Giêsu.

Thế là Hêlêna đã đạt ý nguyện mong ước bấy lâu. Ý nguyện đã đạt, thánh nữ không còn ước mong gì hơn là mau chóng được về thiên quốc, để được cùng với các thánh chiêm ngưỡng Đấng đã nằm trên Thánh giá chính tay bà tìm thấy. Tuổi đã cao, sức đã kiệt, đã đến giờ Thiên Chúa thưởng công đầy tớ trung tín của Người, một phần thưởng trường sinh bất diệt. Mùa thu năm 329, thánh Hêlêna từ giã cõi trần, linh hồn bay về trời hưởng dung nhan Ba Ngôi Thiên Chúa vĩnh cửu. Xác thánh nữ được an táng trọng thể tại Rôma.

Kính xin thánh nữ Hêlêna đang hưởng mặt Chúa vinh hiển đời đời, xin ngài dạy cho chúng con biết nhiệt thành với công cuộc truyền giáo và biết sống bác ái như thánh nữ xưa, để mai ngày xứng đáng được cùng với ngài chung hưởng nguồn tình ái vô biên của Chúa trên Thiên quốc.