Hạnh Các Thánh


Ngày 15 tháng 7

THÁNH BONAVENTURA, TIẾN SĨ HỘI THÁNH
(+1274)

Xứng đáng với danh hiệu là Tiến sĩ của Giáo hội, thánh Bonaventura là nhà thần học, một triết gia và là một người dẫn đường nhân đức lỗi lạc vào bậc nhất thế kỷ XIII.

Cha mẹ ngài là những công dân có uy tín và giầu nhất trong thành phố Bagnoreal. Trải qua những ngày son sẻ, năm 1221 ông bà mới sinh hạ được một cậu trai yếu ớt, chào đời với nhiều thứ bệnh nan y. Cậu trai ấy chịu phép Rửa tội và mang tên là Bonaventura. Nhưng bù lại cái thân xác yếu nhược của Bonaventura, Thiên Chúa đã ban cho cậu một người mẹ đầy tình thương và đức tin. Quả thế, chính vì tình thương bà không chán nản và bỏ xa con lấy một phút. Hơn thế, với lòng tin sắt đá, bà đã cầu xin Chúa và khấn với thánh Phanxicô Assisiô cứu chữa con bà. Đời sống thánh thiện của bà đã hun đúc cho Bonaventura nhiều đức tính tốt cần cho đời sống hoạt động của ngài sau này.

Mãn ban trung học ở tỉnh nhà, Bonaventura sang theo học tại Paris. Với trí khôn sắc bén, lại say sưa học hỏi, sinh viên Bonaventura đã đạt được nhiều kết quả trước sự kính phục của mọi người. Lấy xong bằng tiến sĩ, năm 1243, Bonaventura xin nhập dòng các Anh em hèn mọn để bước theo con đường thánh Phanxicô, Đấng đã cứu chữa Ngài khỏi bệnh khi còn bé. Lý tưởng dòng Thánh Phanxicô càng làm say mê tâm hồn Bonaventura, hơn khi ngài được tiếp truyện cha Alexađê Halè, một vị tiến sĩ trứ danh, đồng thời cũng là một nhà hùng biện tài mà lại có tinh thần khó khăn trọn hảo. Những ngày đầu tiên sống trong dòng, Bonaventura cảm thấy rất hứng thú, mặc dầu nhiều lần ngài phải chịu những cơn cám dỗ nặng nề. Lần kia quỷ dữ dùng giây xiết chặt cổ ngài, đến nỗi ngài không thể kêu ra tiếng. Nhưng ngài đã lanh trí, tưởng nghĩ đến sự thương khó Chúa, rồi quờ tay với lấy ảnh thánh giá, thì lập tức Chúa hiện đến giải thoát cho ngài.

Dưới sự hướng dẫn của Cha Alêxanđê, Bonaventura được tiếp tục theo học ở Đại học. Ngài say mê nghiên cứu Thánh Kinh và tác phẩm của các giáo phụ. Ngài cũng chăm chú nghiên cứu triết lý kinh viện, nhờ đó, ngài có dịp làm quen với tư tưởng của thánh Âutinh. Dõi theo tư tưởng của thánh tiến sĩ Giám mục, thánh Bonaventura đã trình bày cho giới trí thức đương thời một học thuyết hợp với đức tin công giáo, chống lại những quan niệm sai lạc của học phái Arístốt trong việc tìm hiểu Thiên Chúa và sự vật.

Thánh Bonaventura bắt đầu làm giảng sư đại học từ năm 1243, ngài chuyên dạy về khoa Kinh Thánh. Ngoài công việc dạy học, ngài còn viết hay chú giải nhiều tác phẩm giá trị giúp ích nhiều cho giới trí thức thời bấy giờ.

Đi đôi với công việc truyền giáo bằng tư tưởng và sách vở, thánh Bonaventura còn giảng đạo bằng chính đời sống nhân đức của ngài. Thánh nhân sống nhiệm nhặt theo kỷ luật của dòng, yêu vâng lời, hy sinh và khó khăn. Ngài có lòng yêu mến Trinh Nữ Maria cách đặc biệt, nên thường gọi Đức Mẹ là Bà Chúa đức Khiêm nhu, Hoàng hậu các tu sĩ dòng, bạn lòng những người hành khất.

Năm 1257, thánh nhân được chọn làm Bề trên Cả dòng Thánh Phanxicô. Mười sáu năm trời tận tụy với nhiệm vụ, thánh nhân đã tỏ ra là người kế vị xứng đáng của Thánh tổ Phanxicô, nên được coi như vị sáng lập thứ hai của dòng. Một trong những việc quan trọng nhất ngài đã làm là duy trì và củng cố tinh thần dòng, lấy lại sự quân bình để các thầy sống trung thành với lý tưởng Thánh phụ Phanxicô đã đề xướng. Vì thế ngài đã phải biên soạn nhiều tác phẩm tu đức dùng làm tài liệu chắc chắn huấn luyện các thầy.

Thánh Bonaventura cũng theo một đường lối tu đức như thánh Bênađô. Theo ngài: “Con người mang trong tâm hồn hình ảnh của Thiên Chúa; càng biết rõ mình, người ta càng dễ nhận thấy hình ảnh cao quý ấy. Tất cả sinh hoạt của đời sống trọn lành sẽ tùy thuộc quan niệm riêng biệt người ta có đối với linh hồn mình. Thánh nhân là người đầu tiên trong lịch sử khoa tu đức, đã trình bày rõ rệt ba giai đoạn trọn lành: thanh đạo, minh đạo, và hiệp đạo.

Ngoài ra, thánh Bonaventura còn huấn luyện cho các thầy biết chú trọng đức vâng lời và khiêm nhường. Muốn được hai nhân đức ấy, ngài dạy các thầy phải suy niệm và chiêm ngưỡng đời sống Chúa Kitô, nhất là cuộc tử nạn của Người.

Chính ngài đã tỏ ra khiêm tốn rất mực. Người ta kể rằng Đức Giáo Hoàng Grêgôriô X yêu cầu hai thánh Tôma và Bonaventura sáng tác bộ kinh lễ Thánh Thể. Khi đã làm xong cả hai đấng cùng vào yết kiến Đức Thánh Cha. Đức Giáo Hoàng truyền các ngài đọc bản kinh lễ của các ngài. Thánh Tôma đọc trước. Trong khi nghe thánh Tôma đọc bản kinh lễ của ngài, thánh Bonaventura khiêm tốn xé nát bản kinh lễ của thánh nhân đã dầy công soạn thảo. Đây chỉ là một câu truyện, trong muôn vàn câu truyện khác, minh chứng cách hùng hồn lòng khiêm tốn cao độ của thánh Bonaventura.

Nhưng hơn hết, thánh Bonaventura còn nổi tiếng là một trong những cột trụ chống đỡ Giáo hội đương thời. Dù trên ghế giảng sư đại học hay trong nhiệm vụ tu viện trưởng, thánh nhân luôn cương quyết bênh vực Giáo hội. Ngài không muốn hành động một cái gì trái ý của Đấng đại diện Thiên Chúa. Chủ trương hoạt động của ngài có thể tóm tắt trong câu: “Theo đức tin, trong đức tin và vì đức tin”. Muốn ân thưởng lòng trung thành của thánh nhân, năm 1265 Đức Giáo Hoàng Clêmentê IV ngỏ ý đặt ngài làm Tổng Giám mục thành York, nhưng với lòng khiêm tốn, thánh nhân đã từ chối. Năm 1269 tại Paris, ngài bắt đầu trình bày những “trọn hảo trong Phúc âm”. Sau đó ngài cho xuất bản một cuốn sách viết về lý tưởng đời sống dòng họ Phan. Rồi năm 1273, thánh nhân tổ chức nhiều buổi diễn thuyết tại Paris với mục đích chống lại những tư tưởng của nhiều nhà triết học Hy lạp cổ thời là Arístốt và Avêroes đã chủ trương nhiều điều phản đức tin và xuyên tạc Thánh Kinh. Hơn thế, chính thánh Bonaventura tuy kính trọng nhưng cũng đả kích một số luận đề của thánh Tôma Tiến sĩ, vị giảng sư lỗi lạc, sống cùng thời và dạy cùng trường với thánh nhân.

Ngày 28 tháng 5 năm 1273, Đức Giáo Hoàng Grêgôriô X đặt Ngài làm Giám mục thành Albano, rồi Hồng y. Bốn năm sau, ngài lên đường đi dự công đồng lần thứ hai mở tại Lyon. Ngài để ý nhiều đến việc hợp nhất hai Giáo hội đông và tây. Niềm vui đã đến với Ngài: Chúa ban cho ngài được sung sướng nhìn sự hợp nhất giữa Giáo hội Hy lạp và Rôma trước khi nhắm mắt từ biệt cõi đời.

Ngài qua đời tại nhà dòng Anh Em Hèn Mọn tại thành Lyon ngày 14.7.1274, hưởng thọ 53 tuổi.

Đức Giáo Hoàng Grêgôriô rất buồn khi nghe tin thánh Bonaventura từ trần, vì như thế là từ nay ngài mất một tay cộng tác đắc lực. Đức Giáo Hoàng truyền cho các linh mục khắp năm châu dâng lễ cầu cho vị Hồng y khả ái. Thánh Bonaventura được truy phong Hiển thánh năm 1482, đời Đức Giáo Hoàng Sixtô IV. Một thế kỷ sau, ngày 14.3.1588 Đức Giáo Hoàng Sixtô V lại tuyên dương ngài làm Tiến sĩ Giáo hội.

Về trời, hánh Tiến sĩ còn để lại cho trần thế nếp sống gương mẫu, nhiều tác phẩm và bút tích giá trị. Tất cả di ngôn cao quý đó thiết tưởng có thể được gói ghém trong đoạn văn sau đây: “Con hãy sống theo đức tin, hãy trừ khử tính buồn tủi và lười biếng thiêng liêng… Trong cuộc sống nội tâm và đời hoạt động bên ngoài, con hãy luôn bình thản và hoan ca. Con đừng chống đối ai, nhất là những gì thuộc về đức tin, những gì làm vinh danh Thiên Chúa và giúp ích cho phần rỗi các linh hồn! Con hãy huấn luyện để tình cảm và ý chí con luôn tuân theo điều Chúa truyền dạy! Ước gì nhờ ơn Chúa và sự trong sạch của tâm hồn, con biết lợi dụng mọi sự xảy đến trong đời sống mà xây lâu đài vĩnh cửu. Con hãy yêu mọi người và thương xót họ như người mẹ quý mến con. Yêu mọi người trong bác ái Chúa Kitô, đời con sẽ đáng thưởng cả ở hiện tại và đời sau muôn thuở!”.